Zerbitzua publiko egiteak ezin du plantillaren kaleratzea ekarri

Euskal Herria ez zen prozesu horretatik kanpo geratu, eta milaka enplegu publiko pribatizatu zituzten Administrazio Publikoaren eraginkortasunaren aitzakian. Osasunaren eremutik hasi eta Eusko Jaurlaritzaren zerbitzuetaraino, toki- eta foru-administrazio osoa barne, milaka enplegu pribatizatu eta, ondorioz, prekarizatu ziren.

Dinamika hori Gasteizera ere iritsi zen. Euskal Herriko lan arloko Udalik handienak zerbitzu asko pribatizatu zituen: garbiketa, lorezaintza, aisialdia, zaintza lanen zati handi bat... eta, ondorioz, milaka lanpostu publiko pribatizatu ziren eta gaur egun ere hala daude. Horrekin batera, Udalak udal-enpresekin lan egiten du pribatizatzen dituzten zenbait zerbitzu kudeatzeko, hala nola uraren kudeaketa Amvisaren bidez.

Amvisa aitzindaria da pribatizazioetan. Pribatizatuta ditu eman behar dituen funtzioen zati handi bat: bezeroei arreta ematea, telefonoa, estolderia mantentzea, hustubideak garbitzea... lan publikoa egiten duten prekarizatutako dozenaka lanpostu.

Baina duela urtebete pasatxo, Amvisako aurrez aurreko eta telefono bidezko bezeroentzako arretako langile talde txiki batek erabaki zuen ez zituela gehiago onartuko lan-baldintza kaskarrak. Hala, ELAren laguntzarekin, borroka dinamika bati ekin zioten, eta 4 hilabete baino gehiagoko greba mugagabearen ondoren, lan-baldintzak nabarmen hobetu ziren. Akordioa sinatu zenetik, ordea, presio, desplante eta errepresalia ugari jaso dituzte Amvisaren partetik.

Joan den urtarrilaren 7an prentsaren bidez jakin genuen, aldez aurreko jakinarazpenik gabe eta are gutxiago negoziatu gabe, zerbitzua partzialki argitaratuko zela. Baina ospakizun-eguna zenak amorrua eragin zuen laster, Udalaren eta EH Bilduren arteko akordioan langileen subrogazioa aurreikusten ez zela ikusita. Kaleratu egingo zituztela, alegia. Amvisa bezalako enpresa bati argi eta garbi planto egiteaz eta haren eredu prekarizatzailearekin amaitzeaz gain, Arabako gizartearentzat zerbitzu hori ematen urteak daramatzan 6 pertsonako kolektiboaz ari gara. Langile horietako batzuk 6 urte baino gehiago daramate lanean. Egun batetik bestera kaleratuko dituzte.

Langile horiei egindako zapalketa horren aurrean, balio profesionala ez ezik, lan-eskubideen aldeko eta arlo publikoaren aldeko borroka ere erakutsi baitute, ELAk bi gai aipatu nahi ditu. Lehenengoa: zerbitzuak publiko egiten direnean ezin dira kaleratu orain arte zerbitzua behar baino baldintza okerragoetan eman duten langileak. Subrogazio hori egiteko moduaz hitz egin dezakegu, trantsizioa zein amaieratan egiten den hasiera batean, baina zerbitzu publiko egiteak ez du inoiz aurreko plantillaren kaleratzearekin amaitu behar. Izan ere, hori horrela bada, Araban eta Gasteizen zaintzan aritzen diren milaka lanpostuak publiko egiten direnean pertsona horiek kaleratuko al dira?

Gasteizko Udalak kale garbiketako zerbitzua publiko egiten badu, horrek esan nahiko luke ehunka garbitzaile kalera joango liratekela? Jarrera ideologiko ezkertiar eta sindikaletik, hau onartezina da. Gainera, diskurtso neoliberala indartzeko balio du; izan ere, publifikazioa kaleratzeen parekoa bada, egoera horretan dagoen langile-klasearen geruza garrantzitsu batek arlo pribatua defendatzen jarraitzearen alde egingo du.

Bigarrenik, Gasteizko Udalak eta udal-enpresek urteak eta urteak daramatzate inolako publikazio-prozesurik egin gabe. Are gehiago, egoera kontrakoa dela esan genezake: pribatizatzen jarraitzen dute. Beraz, galdera honako hau da: zergatik erabaki da justuki langile talde txiki hau publiko egitea eta ez beste bat? ELAtik argi daukagu: mendekua delako; Amvisari eta bere ereduari aurre egiten ausartu direlako, eta gainera, mendean hartzea lortu dutelako, antolamenduz eta borrokaz. Kolektibo hori kalean uzteko erabaki hori ez da azaltzen 2025eko martxoan amaitu zen 4 hilabete baino gehiagoko greba mugagaberik gabe. Lerro hauek idazten ari diren unean, Amvisa bere langileei sarrera saihesten eta debekatzen ari da. Baina helburua ez al zen legea aplikatzea eta zerbitzua publikatzea?.

Hori esanda, inor ez dadila okertu eta ez dadin saiatu mezu tranpatiak zabaltzen, ELA pribatizatutako zerbitzu guztiak publiko egitearen alde dago. Sindikatu gisa dugun zutabe estrategikoetako bat da, eta hamarkadak daramatzagu ildo horretan lan egiten. Baina berriro diogu, zerbitzu bat publiko egiteak ezin du plantillaren kaleratzea ekarri. Eta, agian, ulertzeko gogorragoa da EH Bildu bezalako ezkerreko alderdi politiko batek egoera hori onartu izana.

Lan eskubideen eta arlo publikoaren defentsaren aldeko borroka orain kaleratzeekin ordaintzen al da? Legezkotasunean eta ustezko txosten juridikoetan ezkutatzea ez da estrategia baliozkoa, ezta eraldatzailea ere; horixe da, hain zuzen ere, Confebaskek eta Eusko Jaurlaritzak LGS propio bat eragozteko jartzen duten aitzakia, adibidez. Historiaren alde zuzena datorren martxoaren 17an edozein argudio juridikoren gainetik grebara aterako den euskal gehiengo sindikalak markatzen duena da, hemen mahai gainean dagoena borondate eta erabaki politikoak baitira.

ELAk uste du badagoela aukera langile horiek kaleratzea ekarriko ez duen akordio bat bilatzeko. Miseria ez ezik, Margaret Thatcherrek esaldi bat utzi zuen gerorako: There is no alternative. ELArentzat hori ez da egia, eta kasu honetan kaleratzeak saihestuko dituzten alternatibak daude. Gure borondatea hori da, eta zentzu horretan lan egiten dugu. Bitartean, langileek greba mugagabea deitu dute urtarrilaren 21etik aurrera Amvisako arreta zerbitzuan.