Gutxiegi finantzatutako hezkuntza, hauteskundeetarako arma gisa erabilia

2026/05/18

Mikel Larraza Arbizu. Hezkuntza Publikoko irakaslea eta ELAko militantea

Hezkuntzako ikasgelak murriztearen inguruan gertatutako guztiaren aurrean, nire ustez, egoera testuinguruan jartzea eta atzera begirako ariketa bat egitea komeni da. Itunpeko hezkuntza behin-behineko izaerarekin sortu zen, trantsizioan hezkuntza unibertsalizatu ahal izateko; izan ere, Estatuak ez zuen ikastetxerik, eta zeuden eskolak eta institutuak aprobetxatuz, herritar guztiei eskaini ahal izan zien alfabetatzea. Zentro horien artean, zentro katolikoak, elitistak batzuk eta langileentzako beste batzuk zeuden, eta beste mota batekoak, besteak beste, ikastolak, frankismo garaitik martxan zeudenak.

Hezkuntza unibertsalizatzeko prozesu hori dirulaguntzen bidez egin zen lehenik, eta kontzertuen bidez gero. Felipe Gonzalezek berak aitortu zuen akatsa izan zela funtzionamendu hori iraunaraztea eta sistema erabat ez publifikatzea, hasierako funtzio unibertsalizatzaile hori bete ondoren. 40 urte geroago, Espainiako Langileen Alderdi Sozialistak oraindik ez du adierazitako akats hori zuzendu.

Nafarroako Alderdi Sozialistak ere ez du inolako mugimendurik egin zentzu horretan. Orain sortarazitako arazo guztiaren oinarri den Foru Agindua Nafarroako hezkuntza itunen berrikuspen bat besterik ez da, 4 urtean behin egin beharrekoa eta oraingo honetan Batxilergoko eta Haur Hezkuntzako etapetan egin behar zena. Lehenengoan dena berdin mantendu da, eta bigarrenean unitate batzuk murriztu dira; ondorioz, eskaera batzuetan lehen aukera zena kanpo utzi da, eta beste aukera batzuk hartu behar izan dituzte.
Hori etengabe gertatzen da irakaskuntza publikoan, eta gertatu denean, logikoa denez, familia horiek ere protesta eta borroka egin dute unitate horiek mantentzeko. Kasu batzuetan lortu da eta beste batzuetan ez.

ELAn beti aritu gara borrokan ikasleak beste ikastetxe batzuetara bideratu ez daitezen, hau da, zeuden gelak mantendu zitezen; izan ere, gelak mantenduz, ratioak txikiagoak dira eta kalitatea eta hezkuntza-arreta hobetzen dira, edozein saretan gertatzen dela ere.
Gure sindikatuan sistema unibertsal publiko eta euskaldun baten alde egiten dugu, itunpeko sareko langileak kalean utziko ez dituena. Hau da, PSOEk 40 urtetan egin ez duena aurrera eramatea.

Nafarroako Alderdi Sozialistak egin duena beste kontu bat da. PSNk, Geroa Baik eta Contigo-Zurekin alderdiek osatzen duten gobernu honek ez du aurreko gobernuen BPGren gaineko gastua handitu EH Bildurekin urtero adostu dituen aurrekontuetan, eta oso urrun geratu da % 5eko hezkuntzara bideratu behar zen gastuaren gobernu konpromisotik.

Hala, beste behin ere, edukirik gabeko mugimendu kosmetikoak dira PSNrenak, sozialismotik izugarri urrun dauden politika zaharrak perpetuatzen dituztenak. Eta ez gaitezen engainatu, hori ez da Gimeno kontseilariaren kapritxo bat; bere elkarrizketarako eta negoziaziorako gaitasunik eza garbi erakutsi badu ere, egiten duen guztia indar politiko baten hauteskunde-komunikazioko estrategiaren isla da.

Sistema erabat publiko eta unibertsal baten aldeko benetako apustua egin nahi bada, zorroztasunez egin behar da, itunpeko sareko langileak sare publikoan integratu ahal izateko, epe laburreko efektu-kolpeak eta estrategia elektoralistak alde batera utziz.