Iritzia

Baina, ez al ginen oinarrizko langileak?

2020/11/23
Jone Bengoetxea, ELAren berdintasun arduraduna

“Esan didate irteten badut ez itzultzeko” -enplegu-emailearen etxean bizi den zaintza langilea-; “beldur handiagoa nuen lana galtzekoa, birusak eragin didana baino” -call-center bateko langilea-; “psikologikoki oso erasanda gaude” -zahar-egoitzetako langileak-; “hau amesgaiztoa izan da” -ospitaleko garbitzailea... “Tristura, pena, amorrua, antsietatea, larria, ezina...”

LGTBI+ FOBIA: Desagerrarazi beharreko beste pandemia bat

2020/05/13
Jone Bengoetxea, Berdintasun Saileko arduraduna

Etengabe entzuten ari gara ez dugula Covid-19ak eragindako pandemiaren aurreko normaltasunera itzuli nahi. Bien bitartean, alarma- eta salbuespen-egoerak bere horretan dirau, eta bi hilabete dira gure bizitza gure etxeetako lau hormetara mugatu zenetik, eta eguneroko ustezko normalitateak hankaz gora jarri zirenetik.

ELAren estrategia egoitzetan: bizitzak salbatzea

2020/05/08
Igor Eizagirre - ELAko GIZALANeko arduraduna

Osasun-krisi larri honen hasieratik ELAren lehentasuna langileen osasuna eta segurtasuna bermatzea izan da, are gehiago, arriskua bereziki handia zen sektoreetan: osasun-arloa eta arlo sozio-sanitarioa.

Covid-19ak agerian utzi duena

2020/04/01
Mitxel Lakuntza - ELAko Idazkari Nagusia

Gaur gelditzea bizitzak salbatzea da. Eusko Jaurlaritzak ezer ez du egin eta Espainiako gobernuak erabaki du oinarrizkoak ez diren jarduerak geldiaraztea. Egundo ez genuen ikusi Urkulluren gobernua Estatuari honela aurre egiten; behin egingo, eta defendaezina defenditzeko...

Koronabirusak sektore feminizatuen beharra eta egungo prekarizazioa azaleratu du

2020/03/30
Nahia Fernandez - ELAko Genero Ataleko kidea

Garbikuntza, osasungintza, esku-hartze soziala, etxeko lanak, oinarrizko produktuen salmenta… ia osotasunean emakumeok gauzatzen ditugun lanak ditugu hauek (lan merkatuaren baitan zein lan merkatutik at) eta sistema krisian murgilduta dagoen honetan, berriz ere argi geratu da ezin direla gelditu. Sistemaren unean uneko egoeraz haratago, bizitza zaintzea ezinbesteko lana da, eta bizitzak zaintzeko, zaintzaileak zaintzea ezinbestekoa da.

Euskal erreinua biluzik ikus arazi digun birusa

2020/03/28
Igor Eizagirre- ELAko GIZALANeko arduraduna

Agintariek, enpresariek, kapitalaren jabeek oihal ederrez jantzita zegoela sinetsarazi nahi izan diguten arren gure ongizate sistema aspaldi biluztu zuten azken hamarkadetako agintari, enpresari eta inbertsoreek, oihal ederrenak beraientzat gordeta. Andersenen “Enperadorearen jantzi berria” edo “Erregea biluzik” moduan ere ezaguna den elezahar bikaina gurera ekarrita, Koronabirusaren krisiak gezurra gordin, biluzik jendarte osoari ikusarazi digu. Jada ezin dute guztiok ikusten eta sufritzen duguna ezkutatu.

Zuriketa morea zuena, borroka feminista gurea

2020/03/04
Jone Bengoetxea- ELAko genero politika saila

Gutako asko azken bi urteetako greba feministen ajeak jota helduko gara aurtengo Martxoak 8, Emakumeon Nazioarteko Egunera. Argi dago mundu guztiko emakumeok behingoz planto egin dugula. Feminismoak ez dauka atzerapausorik emateko inongo asmorik; are gehiago, betiko boteredunentzat deseroso izaten jarraituko du. Hala behar du izan gainera! Feminismoak ez duelako zerikusirik erakunde publikoek, Euskal Herrikoek ere, maisuki egiten duten purplewashing edo zuriketa morearekin.

Soldata arrakala, zuriketa morearen adibide praktikoa

2020/02/21
Jone Bengoetxea, Genero Ataleko kidea

Otsailaren 22a, soldata berdintasunaren Europako eguna, zuriketa morea egiteko egun aproposa ere bada. Instituzio, patronal eta botere faktikoek propaganda eta marketing sasifeminista egiteko aprobetxatuko dute, hauteskunde garaian ere bai baikaude.

Zaintzaileak prekario bizi; zainduak prekario biziraun; gizarteak ezin iraun

2019/07/04
Aitziber Aramberri Aristi - Gipuzkoako zahar-egoitzetako langilea

Aitziber Aramberri Aristi dut izena, Gipuzkoako zahar-egoitzetako langileetako bat naiz, 5.000 emakumez osaturiko kolektibo handi baten parte eta 6.000 egoiliarreri zaintza duina eskaini nahi dien grebalarietako bat. ELAko ordezkaria naiz eta greban nago irailaren 28tik.

Garaipen feminista hau ez dadila oharkabean pasa

2019/06/27
ELA Genero Politika

Bederatzi hilabeteko grebaren ondoren Gipuzkoako ertzain-etxe eta epaitegietako garbitzaileek akordioa sinatu dute Garbialdi enpresarekin (hau Eusko Jaurlaritzaren azpikontrata da). Lorpenen artean, soldata-arrakala %70 murriztea eta lan toxiko-neketsuak egiten direnerako plusa, soldataren %20 adinekoa.

Eguneroko greba feministak, Martxoaren 8an ere #M8GrebaFeminista

2019/03/08
Leire Txakartegi, berdintasun arduraduna

Euskal Herriko mugimendu feministak biztanleriaren erdiari zuzendutako greba orokorra deitu du martxoaren 8rako, iaz emandako indar erakustaldiari jarraipena emanez. Greba berritzailea izango da aurtengoa ere, enplegu formaletik harago, bizitzaren sostengurako ezinbestekoak diren lan guztietan planto egitera deitzen baita, zaintza lanen aitortzaren beharra lehen mailara ekarriz. Izan ere, zer gertatuko litzateke emakumeok musu-truk egiten ditugun lan guztiak egiteari utziko bagenio? Dudarik gabe, sistemaren kolapsoa, kaosa edo anabasa.

Soldata arrakala: pitzaduraz betetako berdintasuna

2019/02/22
Jone Bengoetxea- ELAko genero politika saila

Emakume bat pelukera da; gizona, berriz, estilista. Emakumea, sukaldaria; gizona, chef-a. Baieztapen hauek lanaren banaketa sexualaren eskema klasikoari erantzuten diote; hau da, sexu bati eta besteari tradizioz egozten zaizkie lan jakin batzuk, ustezko trebezia, konpetentzia edo balio naturalak medio. Baina “kasualitatez” emakumeei eman izan zaizkien lanek ez dute gizonenak beste prestigio ezta aitortza sozial eta ekonomikorik ere; ezta soldata arrakalaren kontrako nazioarteko egunean ere; ezta 2019.urtean ere.

IkuSEXzinak? #YoSíTeVeo

2018/06/22
Jone Bengoetxea - ELAko Genero Berdintasuneko arduraduna

2018ko ekainaren 28an, LGTBIQ+ eta Sexu Askapenerako Nazioarteko borroka egunean, ELA sindikatutik emakumeon arteko sexualitatea eta lesbianismoa argitara atera nahi dugu, alegia, ikuSEXzina ikusgai bilakatu. Ohetik lanera, kalera, plazara... lesbianak non-nahi nahi ditugu! Izan ere, sindikalgintzan ere, heteroarautik kanpo kokatzen diren emakumeen gorputz, desio eta aldarrikapenekin bat egiten dugu.

Martxoaren 8ko greba feminista historikoa izan da

2018/03/09
Leire Txakartegi

Martxoaren 8ko greba feminista historikoa izan da, Euskal Herrian inoiz egin den mobilizazio feministarik handiena. Lehenik eta behin, zorionak parte hartu duzuen emakume guztioi eta parte hartzeko borondatea izanik ere arrazoi ezberdinengatik ezin izan duzuenoi!

Prekarietate gorriari, kamiseta berdea eta borroka morea

2017/11/15
Zoa Sáenz, Marina Costa, Soraya García, Kontxi Rodríguez (Bizkaiko Erresidentzietako langileak)

Irabazi dugu! Eskerrik asko Bizkaiko zahar etxeen greban gure bidelagun izan zareten guzti guztioi! Bazirudien Bizkaiko zahar etxeen grebak ez zuela amaierarik izango, eta helburua iritsi ezinekoa zela. Haatik, eskari eta erreibindikazio nagusiak lortu ahal izan ditugu. Etengabe kalean mobilizatu garen emakumeok garaipen gozoa ari gara dastatzen. Emakume guztion garaipena, baita jendarte osoarena ere.

Irailaren 20an emakumeok kalera, denok gara #erresidentziak borrokan!

2020/09/09
Jone Bengoetxea- ELA Genero Berdintasuna

300 greba egun baino gehiago eta Bizkaiko zahar etxeetako gatazkak bere horretan dirau. Bizkaiko Foru Aldundiak eta patronalek beste alde batera begiratzen duten bitartean, lan eremua aspaldi gainditu zuen gatazka sozial hau bizi duten langileek -bereziki emakume izateagatik- jasan behar dituzten mespretxu eta irainak gizartearekin konpartitu nahi dituzte. Irailaren 20an emakumeek soilik gidatuko duten manifestazioa egingo da Gasteizen, Babesgabetuen Andre Mariaren plazatik abiatuta, zaintzaileak zainduz, bizitzak zaindu! Ni cuidadora natural, ni trabajadora a explotar lelopean. Mobilizazioa 10:45ean hasiko da.

Menu berriak dastatuz... aniztasunaz goza dezagun

2020/09/09
Jone Bengoetxea - ELAko Genero, Berdintasunerako arduraduna

Emakumea edo gizona. Zuria edo beltza. Heterosexuala edo homosexuala. Aberatsa edo txiroa. Gaixoa edo osasuntsua. Atzerritarra edo bertokoa. Zaharra edo gaztea. Pribilegioduna edo baztertua... Menu itxi bat ematen duen zerrenda dikotomiko honekin jolastuz jarraitu genezake, bi aukera besterik eskaintzen ez duen menu zurruna etengabe elikatuz. Zaila da ohiko eskemetatik ateratzea, nola ez! Errealitate askotarikoak irudikatzeko zailtasunak ditugu eta norbanakoen ezaugarri propioetatik abiatu ordez, ohikoa da oso ezberdinak diren errealitateak homogeneizatzea, denak gauza bera balira bezala. Irakurketa bakarra egiteko tentazioa handia da.

Etiketen jokoa, baita sindikalismotik ere

2020/09/09
Jone Bengoetxea - ELAko Genero Berdintasuneko arduraduna

Bilera batean sartzen zarenean, auzokoa, betiko lagunena edota politikoa dela ere, gorputzak mintzatu egiten dira. Hitzez ezer adierazi baino lehenago, etiketa edota aurreiritziak lanean hasten dira. Eta isiltasun horretan, gorputzaren lengoaia bidez edo kanpoko itxurarekin emandako informazio horrekin, normatibitateak antzematen dira. Arau inplizitu edo esplizituak, esaterako azalaren kolorea, sexua, adina, janzkera, keinuak edota era guztietako sinboloak (kulturalak, erlijiosoak, politikoak, eta abar). Zerrenda luzea da, eta are luzeagoa litzateke emango lukeen jokoa.

Maiatzaren 1ean, bandera moreak airean

2016/04/30
Jone Bengoetxea Epelde. Itziar Gandarias Goikoetxea - Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxa

Langile klasearen nazioarteko borroka eguna dugu maiatzaren lehena. Lanaren edo, hobeki esanda, soldatapeko enplegu duin baten aldeko eskubidearen aldarrikapen eta borroka eguna. Tradizioz, sindikatuek ordezkatu eta defenditzen duten eguna. Emakumeok enplegu eta bizi baldintza duin batzuen aldeko borrokan beti tinko jardun izan gara lan merkatu formaletik, haren bazterretatik eta, batez ere, hartatik kanpo.

Emakumeak eta prekarietatea: «Lan egitean dirua galtzen dut»

2020/09/09
Jone Bengoetxea - ELA berdintasuna alorreko arduraduna

«Lan egiten dudanean dirua galtzen ari naiz.» Hau ez da txiste bat, baten bati hala irudituko bazaio ere; uste baino sarriago eta gertuago gertatzen da egoera hau. Egia da gaur enplegu prekarioa asko hedatu dela, baita gizonen artean ere, baina emakumeen eta prekaritatearen arteko lotura historikoa da, ia berezkoa. Gainera, ez da lan merkatua prekarizatu diguten gauza bakarra; bizimodua oro har kolokan jarri digute; kontua da nola aurre egingo diogun, borroka sindikalaren bidez eta etxeetan ekinez.

Ez da fikzioa; LGTB+ klase harrotasuna da

2020/09/09
Jone Bengoetxea - ELAren genero arloko arduraduna

Zinemara goazen edozein arratsaldetan, film komertzial bat ikusita ezusteko atseginen bat izan dezakegu. Hala gertatu zaigu Pride filmarekin; Britainia Handian arrakasta itzela izan zuen istorio horrek, non Galeseko langile-mugimenduaren parte batek eta laurogeigarren hamarkadako Londreseko mugimendu homosexualeko kide batzuk bat egiten duten itxuraz beti hor egon den amesgaizto neoliberalaren eta thatcherismoaren aurka.

Pausoz pauso feminismotik ere berrasmatzen

2015/03/08
Jone Bengoetxea- ELAko genero politika saila

“Aldaketak datoz mundura....” abesten dugu manifestazioak bukatzen ditugunean. Mundua aldi oro aldatzen ari da, baita gu ere berarekin. Bella Abzug politikari eta abokatu estatubatuarrak esan zuen bere garaian (pasa den mendeko 60 eta 70etako hamarkadetan batez ere): "Mugimendu handiak lortu nahi dutena lortzeko barnetik berrasmatu behar direla. Eta hau ez da bakarrik garaiak aldatu egin direlako; guk ere garaiak aldatu ditugulako da. Horregatik geure historiari erantzun behar diogu nolabait ere".

Biolentzia sexistaren erro "naturalak"

2020/09/09
Jone Bengoetxea- ELAko genero politika saila

Naturala al da emakumeen soldatak txikiagoak izatea? Naturala al da emakumeek egiten dituzten lanek gizonenak baino balio sozial eta ekonomiko murritzagoa izatea? Naturala al da gizonezkoak emakumeak baino sexualagoak izatea? Naturala al da emakume guztiek ama izateko desira izatea? Naturala al da emakumeek beren burua emozionaltzat hartzea eta gizonezkoek, arrazionaltzat? Naturala al da emakumeek etxeko langile gisa lan egitea eta gizonak, aldiz, garraiolari izatea?Zer da naturala?

LGTB+ harrotasunaren egunak ukitzen gaitu

2020/09/09
Jone Bengoetxea - ELA berdintasuna alorreko arduraduna

Ekainaren 28a kolore anitzeko bandera hartuta kalean sexu-askatasunak eta lesbo-gay-transexual-bisexual harrotasuna aldarrikatzeko eguna da. Geuretzat ere bai, ala?

Ba al dakigu indarkeria sexista antzematen?

2020/09/09
Jone Bengoetxea - ELA berdintasuna alorreko arduraduna

Beste azaroaren 25 bat, puntu lilak kutxatik ateratzeko beste egun bat. Mundu mailan emakumeek emakume izateagatik beraien aurka jasaten duten indarkeriaren ondorioz bizi duten genozidioa publikoki salatzeko eguna. Beste behin ere, batzuk kalean ikusiko dugu elkar. Publikoki denok adieraziko dugu gure konpromiso eta borondate politikoa gizarte gaitz hau errotik kentzeko; baina, zer pentsatu, sentitu eta zer egiten dugu maila pribatuan honen aurrean?

Sexu-hautu librea eta klase-harrotasuna

2012/07/02
Jone Bengoetxea - ELA berdintasuna alorreko arduraduna

Hara! 2012ko ekainaren 28an klaseko sindikatu abertzale batek, ELAk, bat egin du lesbiana, gay, transexual eta bisexualen (LGTB) harrotasunaren eta eskubideen egunarekin, eta bere egin du aldarrikapena. Erakundeetan (ez askotan ere) bandera koloreduna zabaltzen den egun honetan eta “gay friendly” kontsigna nonahi hedatzen delarik, sindikatu garen aldetik gure ekarpenik berezkoena lan-mundutik abiatzen da, eta hau da gure adierazpenaren oinarria. Aitortu beharra dago, eta inor ez da harrituko, esatean mundu sindikala eta esparru laboralarekin lotutako beste sektoreak ez direla aitzindariak izan LGTB kolektiboen eskubideei dagokienez.

Bizimodu duin baten alde, emakumeok grebara!

2012/03/08
Jone Bengoetxea- ELAko genero politika saila

Bizimodu duina? Ez al gara pertsona guztiok duin, pertsona garen aldetik? Edota agian duin ginen, baina orain ez? Ziurrenik zeuen buruari galdetuko diozue zer dela eta hasi den sindikalismoa egunetik egunera, gero eta areago zalantzan jartzen herritar gehienek, langile ordaindu izan ala ez, onartzen dituzten oinarrizko printzipio batzuk.

Zinezko berdintasuna helburu

2011/11/22
Jone Bengoetxea Epelde

Aurtengoan ere iritsi da azaroaren 25a, emakumeek pairatzen duten bortizkeriaren kontrako nazioarteko eguna. Egun ofiziala, protokoloz eta asmo oneko hitzaldiz betea, politikoki oso zuzena, baina inoiz baino areago mugimendu feminista asaldatzera, aldarrikatzera deitzen duena. Zer dio honi buruz lan munduak, zer dio ELAk, klase-sindikatu abertzale den aldetik? Zer ekarpen egin daiteke?

Jantokietako gatazka: emakumeen borroka

2011/06/02
Jone Bengoetxea Epelde

Oraingo honetan ere borrokatzeak merezi izan du, galdetu bestela eskola-jangeletako langileei. Haiek, ekinaren ekinez, boluntario-lana edukitzetik lan duina edukitzera aldatu dira, eta eskoletan “laguntza” ematetik ezinbesteko lanak egitera. Ikusi besterik ez dago zein zalaparta handia sortu duen jendartean gatazka horrek 35 egunetan.